ان . دى ميكلوخو ماكلاى / اس . اى . بايوفسكى / ان . ان . تومانويچ / ز . ان . واروژيكينا / خ . ان . نيازوف / او . اف . اكيموشكين ( مترجم : سميرا اسماعيلى ، معصومه اختيارى ، مژده دهقان خليلى ، فاطمه نظرى ، مهدى نصيرى ، محسن معظمى )
90
فهرست توصيفى نسخه هاى خطى فارسى انستيتو دستنويس هاى شرقى سنت پترزبورگ ( فارسى )
همچنين از صفحه 150 به بعد نيز مقاله ديگرى به اين كتاب الحاق شده است . اين كتاب شامل داستانهايى درباره « حوادث اعجاز برانگيز » مرتبط با احمد جامى پس از مرگ وى است . اين داستانها با عنوان « ديگر » از يكديگر جدا شدهاند . عبارت ابتداى اين مقاله : « فصل ديگر به اين كتاب الحاق مىشود از كرامتهاى كه بعد از وفات شيخ الاسلام . . . ظاهر شده است و مىشود » . نويسنده و زمان تأليف اين مقاله ذكر نگرديده است . در اين اثر نام قطب الدين محمد بن شمس الدين مطهر ، نوه احمد جامى چندين بار آمده است . به عقيده و . آ . ايوانف ، قطب الدين محمد در سال 577 قمرى / 1181 ميلادى به دنيا آمده و در سال 667 قمرى / 1269 ميلادى وفات نموده است . در نتيجه احتمالًا اين بخش الحاقى تا پيش از سالهاى 50 قرن سيزدهم به نگارش درآمده است . تاريخ كتابت : قرن پانزدهم ميلادى . مكان كتابت : خراسان . نام كاتب : نيامده است . اطلاعات حاشيه و پشت نسخهاى : اين نسخه خطى با دست خطهاى متفاوتى نگاشته شده است ، اما طبق نظر خط شناسان اين دو بخش الحاقى مذكور نيز همزمان با متن محمد الغزنوى مكتوب شدهاند و اين سه مقاله بر روى هم در قالب يك مجموعه مىباشند . سابقه نسخه : اين نسخه خطى توسط مجموعه نسخهء خطى وايسك در سال 1916 ميلادى به انستيتو شرقشناسى سنپترزبورگ وارد شده است . اندازه صفحه : 18 * 13 ؛ تعداد برگ : 166 ؛ تعداد سطر : 12 يا 15 ؛ اندازه متن : 12 - 14 * 9 - 5 . 9 . نوع كاغذ : كاغذ شرقى . نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، عناوين فصلها و برخى اسامى خاص با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است ، نوع خط : خط نستعليق به سبكهاى متفاوت ، گاه شكسته . نوع جلد : صحافى شرقى ، چرمى . اين نسخه خطى مورد ترميم قرار گرفته است . برخى از صفحات آن به خصوص صفحه 166 رطوبت ديده است . ( 139 ) شماره نسخه : C 1925 نام كتاب : اسرار التوحيد فى مقامات الشيخ ابو سعيد توضيح نام اثر : نيامده است . پديد آورنده : محمد بن المنور بن ابى سعيد ابن ابو طاهر ابن ابى سعيد بن ابوالخير ميهنى ، نوه بزرگ شيخ بزرگ صوفيه ابو سعيد ميهنى است . اين نسخه به پادشاه غورستان ( شهرى در افغانستان ) غياث الدين محمد ابن سام ( 1203 - 1162 ميلادى / 599 - 558 قمرى ) تقديم گرديده است . تاريخ تأليف اثر : زمان دقيق تأليف اين اثر مشخص نيست ، مورخ بزرگ و . آ . ژوكفسكى بر اساس روايات متعدد تاريخى اين كتاب من جمله رواياتى درباره سلطان سنجر سلجوقى ( متوفى در 552 قمرى / 1157 ميلادى ) زمان نگارش اين كتاب را پيش از تاريخ ( 553 قمرى / 1158 ميلادى ) يا 599 قمرى / 1203 ميلادى مىداند و بر تاريخ دوم تأكيد بيشترى دارد . همچنين روايات ديگرى تاريخ نگارش اين اثر را سال 574 قمرى / 1179 - 1178 ميلادى و يا سال 580 قمرى / 1185 - 1184 ميلادى بر مىشمارند . مكان تأليف : نيامده است . شرح اجمالى محتواى اثر : اين اثر شرح زندگانى عرفاى بزرگ صوفيه در قرن دهم و يازدهم ميلادى ، همچنين شاعر رباعيات ، ابو سعيد فضل إله ابن ابو الخير ميهنى است . وى در روستاى ميهن در مرزهاى تركمنستان و خراسان در اول محرم 357 قمرى / 7 دسامبر 967 ميلادى به دنيا آمد و در 4 شعبان 440 قمرى / 13 ژانويه 1049 ميلادى در همانجا وفات نمود . اين اثر از جمله نخستين كتابهاى ادبى به زبان فارسى و از اهميت تاريخى زيادى برخوردار است . زيرا شامل اطلاعات ارزشمندى درباره نحوه زندگى صوفيان در قرن دهم و يازدهم مىباشد . « اسرار التوحيد فى مقامات الشيخ ابو سعيد » خود به عنوان مرجعى براى ديگر آثار مهم فارسى در خصوص صوفيان ، از نويسندگان بزرگى چون فريدالدين عطار و عبدالرحمن جامى است . اين كتاب دربردارنده اطلاعات گرانقدرى درباره شرايط خراسان در قرن دهم و يازدهم ميلادى ، نحوه زندگى ساكنان آنجا ، جغرافياى آن منطقه و سلسله سلجوقيان در اختيار ما قرار مىدهد . اين اثر بر اساس مكتوبات و روايات شفاهى در خصوص زندگى ابو سعيد نگارش شده است كه مهمترين آنها روايات مكتوب پسرعموى وى مىباشد . و . آ . ژوكوفسكى براى اولين بار اين روايات را با نام « زندگى و كلام بزرگمرد ابو سعيد ميهنى » منتشر نمود ، كه اين اثر در حال حاضر در موزه بريتانيا نگهدارى مىشود . نويسنده در اين اثر اصل امانت در بيان حقيقت را بسيار رعايت نموده است و بنا به گفته خود از ذكر برخى داستانها درباره زندگى ابوسعيد ابو الخير خوددارى نموده است ، زيرا نسبت به حقيقى بودن آنها ترديد داشته است .